Idź do - Strona Główna Zobacz mapę punktów zbiórki

Elektroodpady w prawie

Wraz ze znacznym postępem technicznym rośnie problem elektrośmieci, którymi coraz częściej stają się już nie tylko zepsute urządzenia, ale także te przestarzałe czy niemodne. Odpowiedzią Unii Europejskiej na stale powiększającą się ilość wyrzucanego przez konsumentów zużytego sprzętu elektronicznego była tzw. dyrektywa WEEE (angielski odpowiednik ZSEE, ang. Waste Electric and Electronic Equipment) z 2003 r., która została transponowana do polskiego prawa ustawą z 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.

Przepisy stawiają sobie za cel ograniczenie liczby zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych (ZSEE), a ponadto ich ponowne użycie i recykling oraz inne formy odzysku. Innym celem jej poprawa funkcjonowania w środowisku naturalnym wszystkich podmiotów zaangażowanych w cykl życia urządzeń elektrycznych i elektronicznych, tzn. producentów, dystrybutorów i konsumentów, w szczególności podmiotów bezpośrednio zaangażowanych w przetwarzanie zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych.

Do zakresu dyrektywy włączono 10 grup urządzeń elektrycznych i elektronicznych:

  1. Wielkogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego (np. lodówki, pralki, mikrofalówki),
  2. Małogabarytowe urządzenia gospodarstwa domowego (tzw. małe AGD),
  3. Urządzenia IT i telekomunikacyjne,
  4. Urządzenia konsumenckie (np. TV, radio, kamery),
  5. Urządzenia oświetleniowe,
  6. Przyrządy elektryczne i elektroniczne (z wyjątkiem wielkogabarytowych stacjonarnych przyrządów przemysłowych),
  7. Zabawki, sprzęt rekreacyjny i sportowy,
  8. Wyroby medyczne (z wyjątkiem wszelkich wyrobów wszczepianych i skażonych),
  9. Przyrządy do nadzoru i kontroli,
  10. Automaty.

W polskim prawie większość przepisów dyrektywy WEEE implementuje Ustawa z 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (tzw. ustawa ZSEE)2, znowelizowana w 2009 r. Określa ona wymagania, którym powinien odpowiadać sprzęt elektryczny i elektroniczny wprowadzany na rynek oraz zasady postępowania z zużytym sprzętem w sposób zapewniający bezpieczeństwo zdrowia i życia ludzi oraz ochronę środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Ma na celu ograniczenie ilości odpadów powstałych ze sprzętu oraz zapewnienie odpowiedniego poziomu zbierania, odzysku i recyklingu zużytego sprzętu.

Ustawa definiuje kilka istotnych terminów dla całego rynku ZSEE w Polsce. Przede wszystkimprzetwarzanie, czyli wszystkie czynności podejmowane po przekazaniu zużytego sprzętu do przedsiębiorcy prowadzącego zakład przetwarzania w celu demontażu, obejmującego usunięcie z tego sprzętu składników niebezpiecznych, materiałów i części składowych, pocięcie oraz przygotowanie ich do odzysku lub unieszkodliwiania.

W ustawie zdefiniowano też wprowadzających sprzęt, którzy organizują i finansują cały system zbiórki. Są to przedsiębiorcy, którzy produkują i wprowadzają sprzęt do obrotu pod własnym oznaczeniem, wprowadzają do obrotu pod własnym oznaczeniem sprzęt wyprodukowany przez innego przedsiębiorcę lub tacy, którzy importują sprzęt.

Obok wprowadzających sprzęt, rynek elektroodpadów tworzą także firmy zbierające zużyty sprzęt (czyli punkty zbierania, gminy, serwisy i sklepy), zakłady przetwarzania, prowadzący działalność w zakresie recyklingu, prowadzący działalność w zakresie innych niż recykling procesów odzysku oraz organizacje odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Wszyscy wyżej wymienieni skupieni są w specjalnym rejestrze ZSEE, prowadzonym przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ), do którego regularnie raportują o masie wprowadzonego, zebranego czy przetworzonego sprzętu. W oparciu o te dane GIOŚ sporządza doroczne raporty o stanie rynku. Prowadzi także bieżący nadzór i monitoring sprawności całego systemu.

 

Obowiązki

Każdy z uczestników rynku ZSEE realizuje obowiązki, szczegółowo zdefiniowane w ustawie. Większość z nich przypada w znacznej mierze na wprowadzających, którzy co roku muszą zapewnić zebranie i przetworzenie określonej części sprzedanego przez nich w kraju sprzętu. Od 2011 r. zbiórka musi wynosić co najmniej 35% masy wprowadzonych urządzeń, czyli tyle, żeby osiągnąć unijny cel 4 kg per capita (ok. 150 tys. ton dla całej Polski). W przypadku niezebrania stosownej wielkości zmuszeni są oni do poniesienia tzw. opłaty produktowej – w zależności od grupy produktowej nawet do 40 zł za każdy brakujący kilogram. Ustawa zobowiązuje producentów także do osiągania konkretnych poziomów odzysku (70-80% masy zużytego sprzętu zebranego i przekazanego do zakładów przetwarzania) oraz recyklingu (50-75% masy zużytego sprzętu). Każdy producent musi również zapewnić oznakowanie sprzętu (przekreślony kosz na śmieci) oraz sporządzać informacje dla zakładów przetwarzania o szkodliwych substancjach w sprzęcie. Dodatkowo powinni oni przeprowadzać kampanie edukacyjne dla konsumentów, przeznaczając na ten cel minimum 0,1% swoich przychodów z tytułu wprowadzenia towaru. Producent przekazuje sprzedawcom detalicznym i sprzedawcom hurtowym informację o wysokości kosztów gospodarowania odpadami, obejmujących koszty zbierania i przetwarzania, a sprzedawcy informują o tych kosztach konsumentów.

 

Obowiązki wprowadzającego w zakresie zbierania i przetwarzania oraz kampanii edukacyjnych mogą zostać powierzone organizacji odzysku, czyli profesjonalnym instytucjom wyspecjalizowanym wyłącznie w realizacji zbiórki i przetwarzania zużytego sprzętu. Firmy takie ustawowo muszą być spółkami akcyjnymi z kapitałem zakładowym minimum 5 mln zł. Kryteria te zapisano w celu zapewnienia maksymalnej przejrzystości i wiarygodności takich instytucji. Z usług istniejących obecnie dziewięciu organizacji odzysku korzysta dziś w Polsce ponad 90% wprowadzających. Producenci, którzy nie zawarli umowy z organizacją odzysku, zobowiązani są do wniesienia zabezpieczenia finansowego na dany rok kalendarzowy, przeznaczonego na sfinansowanie zbierania, przetwarzania i odzysku wprowadzanego przez nich sprzętu.

 

Każdy zbierający zużyty sprzęt zobowiązany jest do selektywnego zbierania zużytego sprzętu oraz przyjmowania zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych bez pobierania opłaty. Przy czym sprzedawca detaliczny, sprzedawca hurtowy oraz prowadzący punkt serwisowy może odmówić przyjęcia zużytego sprzętu w przypadku, gdy stwarza on zagrożenie dla zdrowia lub życia osób przyjmujących zużyty sprzęt. Ponadto sprzedawcy zobligowani są do sprzedaży tylko oznakowanego sprzętu, pochodzącego od wprowadzających zarejestrowanych w GIOŚ, oraz umieszczania w punkcie sprzedaży informacji o punktach zbierania zużytego sprzętu. Przy sprzedaży sprzętu przeznaczonego do gospodarstw domowych sprzedawcy są zobowiązani także do nieodpłatnego przyjęcia zużytego sprzętu w ilości nie większej niż sprzedawany nowy sprzęt, jeżeli zużyty sprzęt jest tego samego rodzaju.

 

Pozostali uczestnicy rynku ZSEE, zajmujący się przetwarzaniem i recyklingiem sprzętu, muszą zapewniać spełnienie kryteriów pozwalających na prowadzenie takiej działalności oraz posiadać odpowiednie zezwolenia.

 

Pobierz DYREKTYWĘ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2012/19/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego (WEEE).

 



Wpisz swój adres e-mail, a będziemy Cię informować o wszystkich nowościach.